Lê Đức Cường cuongctcclh VT TeamSub
NHỮNG THỬ THÁCH CỦA CUỘC SỐNG
Rajasthan, trung tâm Ấn Độ.
Vào gần trưa, ngày đã dần nóng lên,
các loài vật đang thỏa sức thảnh thơi.
Lũ nai đang tắm mát dưới lòng hồ,
tìm kiếm chút cỏ bỏ bụng và bỏ qua
đám diệc bạch đang đậu trên lưng.
Đàn diệc bạch cũng đang kiếm chút gì để ăn
có lẽ đang bới rận dưới lớp lông của con nai.
Thiên nhiên không phải lúc nào
cũng vấy máu trong răng và móng vuốt.
Một số loài động vật thường bầu bạn và sống yên bình bên nhau.
Giữa các tán cây, những con khỉ châu á
đang kết thúc bữa sáng là những chiếc lá.
Chúng là những kẻ bừa bãi và lôi thôi, làm rớt lá vung vãi,
cũng có thể là do bất cẩn, nhưng cũng có thể
là chúng cũng không ưa gì thứ thức ăn này.
Và thức ăn này chỉ hợp với hươu đốm mà thôi.
Vào mùa khô, mặt đất nứt nẻ, cây cỏ ăn được rất hiếm hoi.
Vì vậy mà những mẩu lá nhỏ nhất
từ trên cây rụng xuống cũng trở nên quý giá.
Đàn hươu theo sát lũ khỉ từ cây này qua cây khác,
nhặt những chiếc lá mà chúng không tài nào ngắt được.
Lũ khỉ cũng hưởng lợi từ sự hiện diện của đàn hươu.
Đôi khi chúng cũng đáp xuống đất kiếm ăn,
và khi đó chúng dễ bị tấn công.
Nai có khứu giác tốt hơn, chúng có thể nhận ra nguy hiểm
mà loài khỉ không thể nhìn thấy.
Khi phát hiện có nguy hiểm,
chúng giậm chân để cảnh báo.
Chính chúng ta hiếm khi nhận được mối thiện tình từ loài khác như vậy.
Tất nhiên, ngoại trừ với những loài vật
đã được ta thuần hóa và nuôi trong nhà.
Tuy nhiên, rõ ràng rằng nếu quay ngược dòng tiến hóa,
chúng ta cũng có rất nhiều đồng loại như vậy.
Có lẽ bây giờ chúng ta thấy mình quá mạnh hoặc
chúng ta đã trở nên quá tách biệt với thiên nhiên
nên chúng ta đã từ lâu không cần đến
sự tương trợ của muôn loài nữa.
Trong thế giới tự nhiên,
những mối quan hệ kiểu này lại rất phổ biến.
Đôi khi những mối quan hệ này tồn tại lâu tới mức
gây ra những biến đổi trên cơ thể của động vật.
Đôi khi cũng chỉ là hình thành một cái gì đó.
Ví dụ như loài cá bống sống xung quanh những dải san hô ngầm này,
có lẽ mới đây, hình thành nên một mối quan hệ với loài tôm.
Hai sinh vật này thường sống trong cùng một hang.
Nhưng cá bống không góp phần vào việc đào hang.
Công việc đó hoàn toàn là nhờ vào con tôm này.
Trong thực tế, tôm có vẻ là một tay thợ đào hang khó tính,
chúng không bao giờ thỏa mãn với tổ ấm của mình,
chúng liên tiếp sửa sang và mở rộng hang.
Còn cá bống thì lại chẳng mó tay vào việc gì.
Trong thực tế thì đúng là như vậy.
Nhưng cá bống là một người bạn đồng hành
của tôm bởi tôm hầu như mù thị giác.
Còn cá bống có khả năng nhìn rất tinh,
và luôn luôn cảnh giác với những mối hiểm nguy.
Trong khi đào hang, tôm giữ liên lạc – theo nghĩa đen -
bằng cách liên tục gõ nhẹ những cái râu dài của mình
về phía cá bống để chắc chắn là cá bống vẫn ở đó.
Khi cá bống vẫn còn ngoài hang,
tôm biết rằng có thể an toàn tiếp tục tiến hành việc đào hang.
Cá bống thì luôn trong tư thế tìm mồi
và có thể sẽ phải thực hiện một chuyến du ngoạn nhỏ để bắt mồi.
Một loài sinh vật phù du nhỏ vừa lướt qua.
Và thậm chí ngay cả khi đang ăn, râu tôm vẫn luôn hoạt động.
Nguy hiểm.
Và khi anh chàng cá với nhiệm vụ quan sát viên
rút lui về an toàn, con tôm cũng rút lui theo.
Sau khi ăn xong,
cá bống dường như tạm hài lòng với việc ở yên trong hang.
Vì sao lại phải lộ diện không cần thiết trong mối hiểm nguy?
Tuy nhiên, con tôm vẫn không ngừng làm việc
và thường xuyên huých vào cá bống,
để thuyết phục cá bống ra khỏi hang một lần nữa.
Tôm thu lượm đồ ăn từ đám tảo nhỏ bên cạnh lối ra vào hang.
Nó biết đúng nơi đó,
nên có thể cắp về đầy tay một cách nhanh chóng
mà chẳng mấy hiểm nguy.
Mọi việc đều ổn khi tôm luôn giữ liên lạc với các bống
Nhưng khi nó mạo hiểm đi xa hơn,
mối đe dọa sẽ xuất hiện.
Con tôm vô tình đâm vào một cây cỏ chân ngỗng
và nhanh chóng thụt người lại.
Trong giây lát, nó dường như mất phương hướng.
Rồi cá bống đi qua và liên lạc được nối trở lại.
Mối quan hệ được thiết lập trở lại và mọi việc đều ổn thỏa.
Như vậy là hai loài động vật khác nhau
đã trở thành bạn đồng hành.
Chủ nhà khiếm thị cho ở nhờ,
còn vị khách thuê nhà thì giúp chủ nhà canh gác.
Loài cua ký cư ở trong một dạng nhà khác.
Chúng không sống trong hang, mà thay vào đó,
chúng ẩn mình trong những chiếc vỏ rỗng.
Tuy nhiên chúng có thể tự tìm thấy bạn đồng hành trong các cái vỏ này.
Và bạn đồng hành của chúng là giun cát.
Đối với loài giun này, đây là một nơi ở tốt.
Và đây cũng là một mái nhà an toàn khỏi những loài ăn thịt,
chúng cuộn tròn bên trong chiếc vỏ, bên cạnh con cua.
Và ở ngay ngoài cửa,
thức ăn luôn được dự trữ đầy đủ nhờ vào con cua này.
Thế nhưng, việc ra lấy thức ăn dường như
cũng là một công việc khá mạo hiểm.
Hàm dưới của cua có thể dễ dàng chặt đứt đầu con giun.
Nhưng giun rất có kinh nghiệm trong những việc như thế này.
Việc cua có chút lợi nào từ sự sắp xếp này không
dường như vẫn là một nghi vấn,
nhưng nó cũng không biết làm gì hơn để rũ bỏ vị khách trọ này.
Một con bạch tuộc nhỏ.
Cua ký cư là một trong những thức ăn ưa thích của bạch tuộc.
Giữa những cánh tay loằng ngoằng,
chúng có một cái miệng rất khỏe
có thể lôi con cua từ trong vỏ ra.
Và đó là kết cục của cả con cua lẫn vị khách trọ của nó.
Tuy nhiên, loài cua ký cư này tuyển mộ một vệ sĩ.
Cỏ chân ngỗng có những cái lông ngứa
lông ngứa này đủ mạnh để đẩy lùi một con bạch tuộc.
Khi cua đi dạo một chặng đường xa,
chúng luôn mang theo mình vệ sĩ,
chính là cỏ chân ngỗng.
Việc nhổ cỏ chân ngỗng ra khỏi đá không phải là dễ dàng,
nhưng loài cua này có bí quyết để làm điều đó.
Bạn phải cọ cọ xung quanh chỗ mép dưới gốc của nó.
Và lúc này, cỏ chân ngỗng đặc biệt trở nên mất cảnh giác
do chúng vẫn chưa cụp lại và vẫn luôn vẫy vẫy
những cái xúc tu của mình một cách vô tư lự.
Từ đó có thể tạo ra ba cây cỏ chân ngỗng làm vệ sĩ trên vỏ cua.
Nhưng liệu việc này có mang đến cho nó một sự bảo vệ chắc chắn?
Bạch tuộc không dám chắc.
Không, nó không đáng.
Vì cua có vệ sĩ,
và tên vệ sĩ này, có phần thưởng,
dễ kiếm được là những mẩu vụn thức ăn trôi qua
khi con cua chén thức ăn.
Không phải lúc nào việc lưa chọn những mối quan hệ tương hỗ,
ai chủ ai tớ này cũng là dễ dàng.
Việc cân bằng các lợi ích thường rất mong manh.
Thử đơn cử ra một ví dụ là những con kiến Châu Úc.
Chúng vô cùng hung dữ
và bình thường chúng có thể xé nát một con sâu bướm.
Tuy nhiên, hãy xem chúng đối xử thế nào với con sâu bướm này.
Trên lưng con sâu bướm này có một số núm nhỏ
có vẻ những núm đó gây sự chú ý với loài kiến này.
Một núm ở cuối lưng, khi bị kiến kích thích,
tiết ra một dung dịch lỏng, thứ mật ngọt mà kiến có thể uống được.
Khi con sâu bướm trườn trên đám lá,
lũ kiến vẫn không ngừng để mắt dõi theo,
đe dọa bất kể loài động vật nào đến gần con sâu bướm này,
thậm chí chim cũng không đụng đến được nó.
Con sâu bướm phải luôn chắc chắn rằng
lũ kiến không quên rằng nó là loại sâu bướm nào.
Nếu chúng nghĩ nó thuộc một loài nào khác,
chúng sẽ xé xác nó ra và ăn thịt nó.
Vì vậy mà thỉnh thoảng nó vẫn phải chuyển động
thành những tiếng “vo vo” đặc trưng.
Không những thế,
trên cả hai bên của bầu mật, còn có những cái khác.
Từ những tua nhỏ nhú lên này, chúng tiết ra một “mùi”,
một loại hương có thể làm cho kiến hưng phấn
và giảm ý trí chiến đấu của chúng.
Kiến cây xây tổ có kích cỡ bằng những quả bóng
từ những chiếc lá đang xanh tươi trên cây .
Chúng chén tất cả sinh vật nhỏ nào đi ngang qua cành cây đó.
Con châu chấu này chỉ đứng trong chốc lát.
Nó vừa mới đáp xuống, đã bị tấn công luôn.
Giờ thì đàn kiến đang xé thịt con châu chấu
và tha từng mảnh nhỏ về tổ.
Ngoài chiếc tổ này, kiến thợ còn xây những cái tổ nhỏ khác.
Đầu tiên, cả đội nối hai chiếc lá lại
và từ từ kéo chúng lại gần nhau.
Những con khác tới mang theo
những con ấu trùng đã được nhẹ nhàng ép chặt,
để những con này có thể tiết ra những chất nhầy tơ.
Bằng cách đưa qua đưa lại con mồi,
chúng dệt nên một thớ vải kết hai chiếc lá liền nhau.
Chúng đang xây một nơi trú ngụ
cho con sâu bướm quý giá của chúng.
Khi chiếc tổ hoàn thành,
chúng tha con sâu bướm vào đó.
Một khi đã nằm trong kho chứa, con sâu sẽ an toàn với màn đêm.
Đàn kiến trông coi con sâu bướm như thể
người nông dân chăm sóc đàn bò sữa của mình.
Và ngược lại, đàn bò sẽ cung cấp cho họ thức ăn bổ dưỡng.
Tại giai đoạn này trong mối quan hệ giữa kiến và sâu bướm,
dường như cả hai loài đều không thu lợi được gì.
Tuy nhiên loài kiến lửa dữ tợn này
cũng có một mối quan hệ tương hỗ với một loài sâu bướm khác,
và kết quả lúc này dường như rất khác biệt.
Loài sâu bướm này có lớp sừng bảo vệ hào nhoáng trên lưng,
và nó hoàn toàn tự nguyện tiến về phía tổ kiến.
Nó không hề chần chừ trước tư thế hăm dọa
và vũ khí phun a xít fomic của đàn kiến.
Dù lũ kiến có làm gì cũng không thể ngăn cản được nó.
Nó đang dần tiến sâu hơn,
dọc qua các thân lá đã được dệt vào nhau,
vào giữa trung tâm tổ kiến.
Nó tới gần kiến chúa.
Nếu kiến chúa bị giết, cả đàn kiến cũng chết theo.
Tuy nhiên, kiến chúa không phải là
đối tượng tìm kiếm của kẻ xâm lăng này.
Cả đội quân kiến chiến đấu một cách dũng mãnh.
Nhưng hàm kiến không mảy may gây thương tích
lên tấm áo choàng của con sâu bướm.
Chúng cũng không thể đâm xuyên qua phía dưới
và chạm vào cơ thể yếu ớt và mỏng manh đó.
Khi đi, cuối cùng, con sâu bướm cũng đã có thể
đến tới khu vực nuôi dưỡng riêng
nơi những con ấu trùng đang sinh sôi phát triển ở đó.
Dù cố gắng hết sức, lũ kiến cũng không đủ sức
nhấc tấm khiên che chắn của con sâu bướm
để những con khác có thể tấn công vào bên trong.
Khi kẻ xâm lăng thực sự đã ở trong khu vực nuôi dưỡng,
đàn kiến thợ bắt đầu trở nên hỗn loạn.
Một số con cố sức tha ấu trùng tới nơi an toàn nào đó.
Nhưng chúng không thể làm việc này nhanh hơn được.
Con sâu bướm vồ lấy ấu trùng, kéo nó xuống dưới tấm khiên,
sau đó, đưa xuống dưới lớp vỏ cứng, từ từ ăn.
Khi đến mùa sinh trưởng,
một vài kẻ tấn công với tấm áo giáp
thực hiện cuộc hành trình xâm lăng tổ kiến
và ở đó chúng ngấu nghiến các ấu trùng kiến.
Sau vài tuần, lũ sâu bướm đã ăn đủ lượng ấu trùng cần thiết
cho quá trình phát triển toàn diện cơ thể của chúng.
Bây giờ, giữa trung tâm tổ kiến,
đã đến lúc lũ sâu bướm tháo bỏ lớp áo giáp
và hóa thành bướm.
Nhưng làm sao để một con bướm có thể vượt qua được
vòng vây của đàn kiến lính?
Chắc chắn lúc này sẽ là cơ hội cho đàn kiến báo thù.
Sâu bướm từ từ thoát mình ra khỏi lớp áo giáp cứng.
Nhưng nó là hiện thân của một loài bướm khác lạ.
Nó được che chở bởi lớp vảy da trơn nhẵn đến nỗi
đàn kiến không thể nào đứng vững trên nó.
Những con kiến với bộ răng sắc nhọn
cắm hàm vào bộ lông tơ rậm rạp
khiến chúng trở nên vô cùng ngứa ngáy.
Nhờ vậy mà cuối cùng, vị khách hung đồ được tự do.
Kiến và sâu bướm có kích cỡ tương tự như cua và cỏ chân ngỗng.
Nhưng nếu khách trọ có kích cỡ nhỏ hơn nhiều so với chủ nhà,
thì chúng sẽ có xu hướng không sống dựa quá nhiều vào bản thân.
Ví dụ như những con khỉ ở trên cây kia.
Chúng có vô số hành khách nhỏ bé.
Giống như hầu hết các loài động vật có vú với bộ lông rậm rạp,
chúng có bọ chét.
Và khi bị bọ chét cắn và bắt đầu hút máu, chúng cảm thấy ngứa.
Nó cần có một anh bạn giúp bắt chúng ra
khỏi những nơi mà nó không thể chạm tay tới.
Tuy nhiên, đây không phải là lông thú.
Đây là lớp lót trong tổ chim, và bọ chét cũng sống ở đó.
Một con chim sáo đá non mới nở được hai ngày
có thể có hàng tá bó chét.
Bọ chét có sáu chân,
cũng giống như bất kể loài côn trùng nào khác,
nhưng chúng không còn đôi cánh.
Chúng sẽ trở thành một nỗi phiền toái
cho động vật nào trong lớp lông thú hay lông chim.
Thay vì đó, chúng có đôi chân sau rất khỏe
để có thể nhảy lên vật chủ.
Bộ hàm của chúng được biến đổi chuyên cho việc hút máu,
và chúng không thể sống nhờ vào thức ăn nào khác.
Chúng phải sống dựa vào một loài động vật khác,
nhưng không đền bù gì lại cho lợi ích đó.
Đó không phải là sự tương hỗ. Đó là một sự kí sinh.
Bọ chét không phải là loài kí sinh duy nhất trong tổ chim.
Rận cũng trú ngụ ở đây, thức ăn của chúng là lông chim.
Chúng cũng thuộc họ côn trùng,
và bất kể một loài chim nào cũng có tới hàng tá loại rận khác nhau,
mỗi loài sống và ăn một loại lông khác nhau
ở vùng cổ, cánh hoặc đầu.
Côn trùng có khả năng chọn một loài cụ thể nào đó để sống kí sinh.
Mỗi cá thể trong gia đình của chúng
sẽ có một số thành viên có cùng lựa chọn.
Tuy nhiên, côn trùng cũng có thể bị sống kí sinh.
Chiếc tổ ong nghệ này đã bị ve xâm lược.
Loài côn trùng nhỏ bé này là họ hàng của loài nhện.
Chúng nhỏ bé đến nỗi vài trăm con
có thể đứng trên một chân ong.
Và chúng đốt cũng rất đau.
Chúng đốt khắp mọi nơi,
và một khi chúng tiến hành tấn công một tổ ong nào,
chúng sẽ rải các thành viên ở khắp mọi nơi.
Ve cũng có đặc điểm thích ứng tương tự như rận.
Loài ve ong này không sống một nơi nào khác
ngoài cơ thể của loài ong nghệ này.
Và loài hoa bông tai này là nơi đậu của
một trong số những loài ve thích ứng.
Về đêm, loài bướm đêm tìm tới hoa bông tai kiếm ăn
nhúng cái lưỡi dài, mảnh như sợi chỉ của chúng
vào sâu bên trong của bông hoa để hút mật hoa.
Nhưng con bướm đêm này đã lúc nhúc đầy ve.
Trong tai, lỗ nhỏ xíu cạnh đầu con bướm,
đã trở thành nơi trú ngụ của cả đàn ve.
Một cư dân mới cũng đang trực chờ trên cánh hoa.
Trong lúc bướm đêm hút mật,
con ve này đang bò lên trên lưỡi bướm.
Một khi đã tấn công lên đầu bướm, nó tự biết,
chỉ còn cách đi theo hướng vượt qua rừng lông đó
mới tới được chỗ tai bướm.
Chỉ có một mối nguy hiểm duy nhất.
Phá hủy tai bướm sẽ làm bướm trở nên bất lực.
Khi bướm đêm không thể nghe,
nó không thể đề phòng được sự tấn công của loài dơi.
Đây sẽ không chỉ là một tai họa lớn
đối với con bướm mà còn đối với đàn ve nữa.
Do vậy mà lũ ve chỉ tấn công một bên tai
và luôn luôn để lại tai kia của bướm.
Chúng sống và sinh trưởng ở đây,
dùng một phần của ống tai bướm để chứa chất thải,
một phần để đẻ trứng, một phần khác cho các ấu trùng sinh sôi.
Và con của chúng sẽ làm thế nào để
tìm kiếm cho mình những ngôi nhà hết sức đặc biệt này?
Tại sao, tất nhiên, bằng cách
trèo xuống cái lưỡi của vật chủ khi nó hút mật hoa
và chờ ở cánh hoa đó cho đến khi
một con bướm khác cùng loài đến rồi trèo lên.
Tuy nhiên, chính loài kí sinh cũng là con mồi.
Loài chuột này sống ở Trung Mỹ
thường xuyên mang trên mình hàng tá
khách qua đường luồn lách quanh lông nó.
Chúng là những con bọ cánh cứng,
và chúng từng được cho là loài kí sinh
và cũng có đặc điểm tương tự là hút máu chuột,
vì loài bọ này có những cái nanh sắc nhọn và rất lớn.
Tuy nhiên, khác với những gì ta có thể tưởng tượng,
loài chuột mang theo những con bọ cánh cứng trên mình
lại không hề thiếu máu.
Ngược lại, dường như chúng còn là loài khỏe mạnh nhất nữa.
Hóa ra những con kí sinh đáng gờm nhất
của chuột nằm trong đống lót tổ này.
Bọ chét và tích là những con hút máu chuột.
Mỗi con chuột lại có vài lỗ nhỏ trong khu rừng rậm lông lá của mình,
và tất cả dường như đều bị đâm xuyên qua bởi vòi bọ chét.
Khi chuột quyết định lập nhà nghỉ ngơi,
đám bọ cánh cứng liền đáp xuống
và săn những con bọ chét trong đống lót tổ.
Vì vậy loài bọ cánh cứng không những không làm hại lũ chuột
mà thực ra còn giúp đỡ chúng.
Bắt được một con.
Đối với bọ cánh cứng,
chuột là một phương tiện giao thông thuận tiện
để chúng có thể chuyển tiếp từ vùng săn lùng này đến vùng khác.
Con chuột mang trên mình nhiều bọ cánh cứng nhất
sẽ có cuộc sống cách li với loài bọ chét nhất.
Những con chim này cũng là những kẻ đi săn động vật kí sinh.
Đó là loài chim sẻ sống ở quần đảo Galapagos.
Còn loài được chúng tương trợ là những chú rùa cạn khổng lồ.
Bạn khó có thể tự gãi mình nếu có những cái chân như chúng.
Thế nhưng, tương tự với rất nhiều loài động vật khác, loài rùa này,
cũng bị những con kí sinh trên da xâm hại, đặc biệt là con tích.
Chim sẻ chủ yếu ăn hạt,
nhưng con tích cũng là một sự thay đổi thú vị.
Khi có một con rùa gần đấy và chim sẻ muốn đổi bữa,
chúng báo hiệu cho con rùa bằng cách
nhảy lên nhảy xuống phía trước mặt rùa.
Con rùa đáp lại chim sẻ bằng một cách thức rất đặc biệt.
Nó gồng chân lên, từ đó,
cơ thể nó được nhấc bổng lên khỏi mặt đất và nghển cổ lên..
Đây quả không phải là một lời mời sai lầm.
Chẳng còn cách nào để rùa có thể bắt lũ kí sinh
ra khỏi nơi mà những con chim sẻ này có thể dễ dàng chạm tới.
Chim sẻ chỉ mất vài phút
để dọn sạch hầu hết lũ xâm hại này ra khỏi cơ thể rùa.
Một khách hàng khác được thỏa mãn.
Cá cũng có chung một vấn đề, và có cùng một giải pháp.
Cá đuối khổng lồ bị rận biển và hàu tấn công lên vùng da của nó.
Nhưng nó có một đồng minh khác,
một đàn cá nhỏ cùng bơi với nó.
Khi có cơ hội, chúng lượn khắp cơ thể vật chủ,
thậm chí xuyên chui vào cái miệng đang mở to của nó,
rỉa sạch những vị khách không mời.
Tương tự như rùa cạn khổng lồ, với vấn đề về da,
cá có những đội quét dọn thường xuyên.
Con cá mú này trôi lơ lửng trong nước
tại nơi đặc biệt trên vỉa đá ngầm này,
trong lúc đó có một con cá biển nhỏ đang đợi
giữa đám san hô bắt đầu nhặng xị khắp xung quanh nó,
thậm chí còn dám bơi vào sâu bên trong bộ hàm khổng lồ đó.
Đó không phải là con cá duy nhất làm công việc dọn dẹp.
Con lươn ốm này đang được một con tôm phục vụ.
Xin há miệng ra thưa ngài.
Thật lạ kỳ, kẻ dọn dẹp không bao giờ bị tấn công…
thậm chí khi chúng làm cho chủ nhột.
Những con tôm này thực sự khá to lớn,
đủ lớn để trở thành một bữa ăn ngon miêng,
nhưng chúng cũng không bao giờ bị tổn thương.
Những khách hàng quen thuộc
quay trở lại trạm dọn này vài ngày một lần.
Mặc dù những nhân viên của cá biển
và tôm có thể chăm sóc cho 50 khách một giờ,
thường xuyên vẫn có những khách hàng
xếp hàng đến lượt trong sự ngứa ngáy.
Tuy nhiên, một số con có phục vụ riêng.
Cá ép vây ngắn có một cái vây cá trên lưng
có thể đóng vai trò như một cái xúc tu rất khỏe đến nỗi
dường như không thể kéo nó ra khỏi khi nó muốn ở lại.
Chúng đi cùng với vị chủ của mình tới bất kể nơi đâu
lượn xung quanh chủ, bắt ra những kẻ kí sinh,
bất kể lúc nào chúng nhìn thấy mồi.
Như rất nhiều loài thú đi săn khác ở Châu Phi, hươu cao cổ
cũng có phục vụ riêng của mình.
Loài chim Oxpecker hầu như thường trực trên thân vật chủ của chúng,
vây xung quanh cơ thể nó.
Trên cái bệ hoa văn, rộng rãi này, chúng có thể thoải mái sinh sống cả cuộc đời.
Tại đây chúng có những cuộc tranh cãi và phiên tòa.
Ở đây, chúng cũng nuôi dưỡng những con chim non mới lớn.
Thực tế, chúng không thể làm tổ ở đây
chúng xây tổ trên những cành cây
Tuy nhiên chúng rỉa những sợi lông trên lông chủ
để tạo thành những cái hố
như vậy, chúng có thể cảm thấy nơi này như tổ của chúng.
Chúng có những cái vuốt dài đến nỗi
có thể bám vào bất kể vị trí nào và di chuyển theo bất kể hướng nào..
Mỏ chim nhẵn, chúng có thể trượt dễ dàng
giữa những vùng lông dài trong tấm áo choàng của hươu cao cổ
để chúng lách qua tìm bọ chét.
Và chúng đậu ở mọi nơi,
cả trên những con hươu lớn, nhỏ.
Thậm chí khi chủ nó phải đi xa, chúng sẽ bám riết
với kĩ năng và sự lãnh đạm của những tay đua điệu nghệ.
Tuy nhiên, Oxpecker là một mối họa phước đi kèm.
Những con bọ chúng ăn chứa đầy máu hươu.
Nhưng đôi khi chúng lấy máu trực tiếp từ vết thương hở.
Làm vậy, chúng sẽ không giúp gì được
cho sức khỏe của vật chủ, mà còn làm hại nó.
làm cho vết thương lâu lành hơn.
Thậm chí như vậy, không có chúng,
hươu cao cổ sẽ còn gặp rắc rối lớn hơn khi da của chúng
bị những kẻ kí sinh tấn công.
Chắc chắn chúng ta cũng có thể
bị bọ chét và rận tấn công nếu như không cẩn thận.
Rận, bọ chét ở khắp mọi nơi,
đặc biệt ở trong những khu rừng nhiệt đới.
Loài động vật nào cũng có cơ hội chính đáng
để thoát khỏi sự tấn công của những con vật này từ bên ngoài.
Tôi có thể phủi đi những con ve này.
Nếu bạn không thể tự làm được,
có lẽ bạn cũng cần một con Oxpecker
hoặc một con cá dọn dẹp phục vụ cho bạn.
Tuy nhiên những kẻ kí sinh không chỉ
tấn công ở những vùng bên ngoài,
chúng còn có thể dễ dàng xâm nhập vào bên trong,
đó là một vấn đề hoàn toàn khác.
Các hành lang và khoang trong hệ tiêu hóa của động vật
là một nơi thuận lợi cho bất kể loài sinh vật nào xây dựng tổ ấm.
Ở bên trong chúng có thể an toàn khỏi sự tấn công của kẻ thù
và được thường xuyên tắm mình
trong những thứ nước súp bổ dưỡng
sau khi đã qua quá trình nhai,
nghiền và được tiêu hóa một phần rồi mới chuyển xuống.
Chúng chỉ có việc hấp thụ chất dinh dưỡng qua lớp da của mình.
Chúng thậm chí không cần phải dùng đến miệng.
Những động vật thích hợp nhất
cho cuộc sống ký sinh bên trong này
là những con có cơ thể dài, không có xương sống,
không có chân mà ta gọi chung là giun.
Loài sán mình dẹt, trơn treo trên thành ruột
với một cái móc vòng vây xung quanh lấy đầu chúng.
Khu hành lang dài của vùng ruột là nơi loài giun tròn sinh sôi nảy nở.
Bất kể loài động vật có xương sống nào,
cả cá lẫn động vật lưỡng cư, hay bò sát, chim, hoặc động vật có vú
cũng đều đã được tiến hành thí nghiệm một cách kĩ lượng
và được chứng minh là nơi kí sinh của loài giun tròn.
Chúng sống trong khoang ruột và hút lấy dinh dưỡng của vật chủ.
Tuy nhiên chúng có thể phân tán gây tổn hoại cho gan và phổi.
Những loài giun tròn khác
cũng gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng.
Có một số con mỏng manh
như các sợi vải cotton tập trung ở các van tim,
gây tắc van tim một cách nghiêm trọng
và có thể khiến cho vật chủ tử vong.
Những con non của loài giun kim này
bơi xung quanh dòng chảy của máu,
nhờ vào côn trùng hút máu để truyền chúng cho một vật chủ khác.
Chúng bơi suốt ngày trong các mạch máu.
Ban đêm, khi muỗi cắn,
chúng di chuyển lên trên về phía các mao mạch phía dưới vùng da.
Như vậy, khi muỗi bắt đầu hút máu của con chủ,
chúng sẽ được hút theo với máu.
Chúng tiếp tục sinh sôi bên trong cơ thể con muỗi đó.
Đến một thời điểm nào đó, khi con muỗi đó cắn một con vật khác,
chúng sẽ được chuyển vào cơ thể vật chủ mới, một ngôi nhà mới.
Một loài khác, nhỏ hơn, ngoe nguẩy xung quanh các huyết cầu,
thuộc về nhóm động vật cổ xưa nhất trong tất cả
được gọi là những sinh vật đơn bào.
Ban đầu chúng xâm nhập vào
bên trong cơ thể động vật lâu trước đó tới
mức vật chủ hầu như đã phát triển
một khả năng miễn dịch đối với chúng.
Tuy nhiên, loài người, là loài động vật tiến hóa gần đây,
thì vẫn chưa hình thành được khả năng đó.
Xâm nhập vào cơ thể người,
chúng sẽ gây ra những cơn mê sảng và tử vong.
Vấn đề mà bất kể loài kí sinh bên trong nào
cũng phải đối mặt đó là làm sao để đưa các ấu trùng của mình
xâm nhập vào cơ thể của vật chủ mới.
Những con nhỏ xíu, như động vật đơn bào,
có thể được chuyển qua các côn trùng hút máu.
Những con lớn hơn, như giun tròn,
thì phải dùng đến những cách thức khác.
Bước đầu tiên, đưa trứng ra bên ngoài, khá dễ dàng.
Giun tròn có rất nhiều trứng,
chúng chỉ cần phun trứng vào trong ruột con chủ
để trứng có thể ra ngoài cùng với phân.
Một khi đã nằm trong đất,
trứng có thể nằm yên trong một khoảng thời gian khá dài.
Và cuối cùng, khi thời cơ chín mùi,
chỉ cần nhiệt độ và độ ẩm xung quanh thích hợp,
trứng sẽ bắt đầu nở.
Những con giun nhỏ bé bò trên các cánh lá,
chúng đợi cho đến khi một cái miệng đói sẽ đến ngắt lá ăn
và chúng có thể xâm nhập vào dạ dày của một con vật khác.
Kiểu di chuyển này không phải lúc nào cũng theo cách trực tiếp.
Tính phức tạp trong cuộc phiêu lưu của chúng
đôi khi nằm ngoài sức tưởng tượng.
Đan Mạch. Một buổi sáng mùa hè.
Trời vừa trải qua một cơn mưa xối xả,
đồng cỏ và rừng giờ đã thấm đẫm nước.
Những chú ốc sên chậm rãi lê quanh những cánh lá ướt mềm, gặm cỏ.
Thức ăn của chúng là tảo và các loài thực vật mục rữa.
Sáng sớm là thời điểm thuận lợi nhất đối với chúng.
Ánh nắng mặt trời vẫn chưa đủ gay gắt để thiêu trụi chúng
và chúng có thể khám phá thảm thực vật
mà chúng không thể làm được vào thời gian khác.
Tuy nhiên, con ốc sên này khác với những con khác.
Xúc tu trái của nó căng phồng và rung lên.
Nó có một loài kí sinh trùng.
Vài tháng trước, con ốc sên này
đã ăn phải một ít phân chim,
bên cạnh những thức ăn thông thường của nó.
Bên trong phân đó là những trứng nhỏ li ti
của một con sán gan nào đó đã sống trong ruột chim.
Trứng nở và trở thành kí sinh trùng,
chiếm cứ hầu hết trong cơ thể sên.
Khi ánh nắng trở nên chói chang,
kí sinh trùng phình ra thành một chiếc túi sọc,
căng phồng chứa đầy ấu trùng trong xúc tu của ốc sên.
Nếu có thể chọn lựa,
chúng luôn chọn lấy xúc tu bên trái.
Chim hiếm khi ăn cả con ốc sên.
Chúng quá lớn,
và cũng khó để có thể lôi chúng ra khỏi vỏ ốc.
Tuy nhiên, ấu trùng cần phải tìm đến cơ thể
của một con chim khác để phát triển.
Vì một lý do nào đó,
sự có mặt của kí sinh trùng đã thay đổi các hành vi của ốc sên.
Khi ngày trôi qua, nó không như
những con ốc sên chưa bị kí sinh trùng xâm nhập,
bò trở lại bụi cây thấp để tránh nguy hiểm.
Thay vì thế, chúng tiếp tục lộ diện ra ngoài.
Thật mạo hiểm.
Hiện đang có một con kí sinh trùng ở mỗi bên xúc tu.
Có lẽ chúng trông giống như những con sâu bướm
hay những con sâu thơm.
Có lẽ trông chúng thật quái dị.
Tuy nhiên, chắc chắn đối với con chim bắt ruồi này
thì chúng thật là hấp dẫn.
Mối liên hệ đã được lập ra,
vòng tròn đã hoàn thiện.
Một con chim khác giờ đã bị kí sinh trùng xâm nhập.
Bên trong cơ thể cơ thể chim,
một túi căng phồng đã thải ra vô số những ấu trùng.
Chúng nhanh chóng di chuyển khắp cơ thể chim,
và chiếm giữ mọi không gian trong khoang ruột
Và một chu trình lại bắt đầu.
Sán lá gan có họ hàng với loài giun dẹt,
sống trong các ao hồ.
Tuy nhiên, chúng sinh trưởng mạnh mẽ nhất
khi sống kí sinh cơ thể của các loài động vật khác.
Một số cư trú ở gan.
Một số khác kí sinh trong bàng quang, phổi hoặc ruột.
Hầu hết chúng có khả năng gây ra những căn bệnh nghiêm trọng.
Tuy nhiên, động vật ký sinh
không nhất thiết gây tổn thương cho vật chủ của chúng.
Thực tế, một số còn có lợi ích nào đó.
Những vi sinh vật nhỏ bé này,
không nghi ngờ có sự sống và có thể được gọi là động vật
vì không như thực vật,
chúng không có diệp lục để sản sinh ra thức ăn,
chúng sống trong dạ dày của hầu hết những loài động vật to lớn.
Về phương diện hóa học, chúng có thể phá vỡ xenluloza,
hợp chất từ đó hình thành ra hầu hết các mô thực vật,
những thứ mà dịch tiêu hóa
của hầu hết các động vật ăn thực vật không thể làm được.
Tổ tiên sống tự do của chúng ngày xưa cũng bơi lội trong các ao hồ,
tương tự như một số họ hàng của chúng hiện nay.
Đây là những thành viên của dòng họ
đã dễ dàng tìm thấy một cái hồ đen hơn, ấm áp hơn
và dòng họ vô cùng giàu có về các vật chất ăn được – dạ dày.
Vì vậy, như hầu hết các loài động vật hoàng dã, trâu
không phải là một cá thể đơn độc như chúng thường thể hiện ở bên ngoài.
Đó là một sở thú di động.
Những bạn đồng hành chim oxperker khá rõ ràng của nó,
nhưng nếu quan sát gần hơn
ta sẽ thấy rằng lũ ve đang sinh sôi trên lớp da, ,
trong miệng của nó, những con đỉa bám vào nó
khi nó uống nước bên bờ sông.
Sán dây đang bò trong ruột của nó,
sán lá gan bám chặt trong các mạch máu ở các lá gan
và các sinh vật đơn bào đang bợi lội trong máu
và và đang cựa quậy xung quanh dạ dày.
Đó là một cộng đồng đông đủ các loài động vật khác nhau,
gắn kết với nhau trong quá trình tiến hóa,
dù có lợi hay có hại cho sức khỏe và bệnh tật,
chúng cũng đang sống và sinh trưởng bên nhau.
cuongctcclh@gmail.com www.viettorrent.vn Biên tập và chỉnh theo sub V của HTT